Logistics đường biển Việt Nam – Mỹ: quy trình & chi phí

Tổng quan tuyến biển Việt–Mỹ & tầm quan trọng

Tầm quan trọng của tuyến Việt Nam – Mỹ

• Thúc đẩy xuất khẩu: Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ rất đa dạng, từ hàng dệt may, giày dép, đồ gỗ đến điện tử và nông sản. Tuyến đường biển này đóng vai trò then chốt trong việc đưa hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.
• Cơ sở hạ tầng: Sự phát triển của tuyến đường này thúc đẩy các cảng biển lớn ở Việt Nam như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép - Thị Vải... đầu tư và nâng cấp cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Tạo việc làm: Tuyến đường biển nhộn nhịp này cũng tạo ra hàng triệu việc làm trong ngành logistics đường biển Việt Nam Mỹ, từ các công ty vận tải, hãng tàu cho đến các công ty forwarder, khai báo hải quan.

Các cảng biển chính

• Cảng Cát Lái (TP. Hồ Chí Minh): Là cảng biển lớn nhất Việt Nam, chuyên xử lý hàng hóa từ khu vực phía Nam.
• Cảng Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa - Vũng Tàu): Là cảng nước sâu, có khả năng tiếp nhận các tàu lớn đi thẳng đến Mỹ mà không cần trung chuyển, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển.
• Cảng Hải Phòng: Là cảng lớn ở khu vực phía Bắc, xử lý hàng hóa từ các tỉnh công nghiệp phía Bắc.

• Cảng Los Angeles/Long Beach (California): Cổng thương mại lớn nhất, là điểm đến phổ biến cho hàng hóa từ châu Á.
• Cảng New York/New Jersey: Cảng chính ở bờ Đông, xử lý hàng hóa cho khu vực Đông Bắc Mỹ.
• Cảng Savannah (Georgia): Cảng lớn ở bờ Đông Nam, đang phát triển mạnh mẽ.

2. Các bước chính: Booking – Vận chuyển – Thông quan – Giao hàng

• Chọn hãng tàu và lịch trình: Doanh nghiệp hoặc công ty forwarder sẽ liên hệ với các hãng tàu (Maersk, MSC, Hapag-Lloyd, CMA-CGM...) để lấy báo giá và đặt chỗ trên tàu. Việc lựa chọn hãng tàu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giá cước, thời gian vận chuyển (transit time) và lịch trình tàu chạy.
• Chuẩn bị chứng từ: Sau khi booking được xác nhận, doanh nghiệp cần chuẩn bị các chứng từ cần thiết như Hợp đồng mua bán (Sales Contract), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List) để gửi cho forwarder làm vận đơn (Bill of Lading - B/L).

• Vận chuyển từ kho đến cảng: Hàng hóa sẽ được vận chuyển bằng xe tải hoặc sà lan từ kho của nhà xuất khẩu đến cảng biển.
• Hạ container tại cảng: Container được hạ tại bãi container của cảng, sau đó được đưa lên tàu theo đúng lịch trình đã đặt.

• Thời gian vận chuyển: Thời gian này có thể kéo dài từ 20 đến 45 ngày tùy thuộc vào tuyến đường, hãng tàu và có quá cảnh hay không. Các tàu đi thẳng đến bờ Tây Mỹ thường nhanh hơn so với các tàu đi bờ Đông hoặc có quá cảnh.

• Khai báo hải quan: Hàng hóa đến Mỹ sẽ phải được khai báo hải quan thông qua một nhà môi giới hải quan (Customs Broker). Họ sẽ nộp các chứng từ cần thiết và tuân thủ các quy định của Cục Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP).
• Kiểm tra và kiểm dịch: Hàng hóa có thể bị kiểm tra ngẫu nhiên bởi CBP hoặc các cơ quan khác như FDA (Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm), USDA (Bộ Nông nghiệp).
• Đóng thuế và phí: Sau khi thông quan, người nhập khẩu phải đóng các loại thuế nhập khẩu, thuế chống bán phá giá (nếu có) và các loại phí khác.

Vận chuyển đến kho người nhận (Last-mile delivery)

• Lấy hàng tại cảng: Sau khi thông quan, hàng hóa sẽ được lấy ra khỏi cảng và vận chuyển bằng xe tải hoặc xe lửa đến kho của người nhận hàng.
• Phân phối: Hàng hóa sẽ được dỡ ra, kiểm tra và phân phối đến các điểm bán lẻ hoặc khách hàng cuối cùng.

3. Các yếu tố ảnh hưởng chi phí

• Loại container: Container 20'DC, 40'DC, 40'HC...
• Tuyến đường: Giá cước sẽ khác nhau giữa các tuyến đi bờ Tây và bờ Đông Mỹ.
• Mùa cao điểm (Peak Season): Giá cước thường tăng cao vào các mùa cao điểm như cuối năm (trước lễ Giáng Sinh và năm mới) hoặc trước các kỳ nghỉ lễ lớn ở châu Á.
• Tình hình thị trường: Giá cước chịu ảnh hưởng lớn từ cung cầu, tình trạng kẹt cảng và giá nhiên liệu.

• Phí xếp dỡ tại cảng (THC): Phí xử lý container tại cảng đi và cảng đến.
• Phí nhiên liệu (BAF/EBS): Phí bù đắp biến động giá nhiên liệu.
• Phí tắc nghẽn cảng (Port Congestion Surcharge): Áp dụng khi cảng bị tắc nghẽn nghiêm trọng.
• Phí cân bằng container (CIC/EIS): Phí cân bằng số lượng container rỗng giữa các tuyến.

• Tại cảng đi (Việt Nam): Phí THC, phí seal, phí làm chứng từ (Documentation Fee), phí telex release...
• Tại cảng đến (Hoa Kỳ): Phí THC, phí D/O (Delivery Order), phí ISF (Importer Security Filing), phí thông quan hải quan (Customs Brokerage Fee)...

• Bảo hiểm hàng hóa (Cargo Insurance): Mặc dù không bắt buộc nhưng bảo hiểm là rất cần thiết để bảo vệ hàng hóa khỏi các rủi ro.
• Chi phí vận chuyển nội địa: Phí xe tải hoặc đường sắt để đưa hàng từ cảng đến kho người nhận.
• Chi phí kiểm tra, kiểm dịch (nếu có): Áp dụng cho các loại hàng hóa đặc biệt như thực phẩm, gỗ, nông sản.